Mac and fish, nydelig fiskegrateng med makaroni

Tenk på det, at ein gong var makaroni supermoderne i Norge. Den tida vi fekk framand innflytelse på matvarene våre kan siktast tilbake til 1900 talet, og i legendariske Henriette Schønberg Erken si kokebok frå 1936 finnas middagsrettar, supper og dessertar med mange utanlandske namn.

Middagsrettane var ofte oppkalla etter historiske personar som Chateaubriand, biff à la Mirabeau og suppe à la Bismarch, men også meir heimlege namn er å finne som kaka Mor Monsen. Frå det engelske kjøkenet fekk vi oksehalesuppe, plumpudding og roastbeef og Italia bidrog med italiensk salat, risotto og nydelege makaroni.

Nye matvarer og matlagingsmetodar driv matkulturen vår vidare. Makaronien har blitt fast ingrediens i mange norske rettar, og har no fast plass når vi skal lage fiskegrateng.  Å lage heimelaga fiskegrateng er ein god måte å nytte fiskerestar på og med makaroni i, altså «Mac and fish» er retten uimotståeleg for både store og små!

FISKEGRATENG: Mac and fish, nydelig fiskegrateng med makaroni. Foto: Marianne Aaronsen, Norges Sjømatråd.

Ingrediensar

400 g torskefilet

400 g makaroni

1 ss dijonsennep

2 ss kveitemjøl

2 dl mjølk

4 ss smør

1 fennikel

3 dl frosne erter

5 dl grønkål

200 g bacon i terningar

frisk basilikum

frisk persille

1 sitron

olivenolje

muskat

salt

pepar

200 g cheddar

2 fedd kvitlauk

3 ss griljermjøl

 

Basilikum- og persillepesto

1 neve frisk basilikum

1 neve frisk persille

sitronsaft av 1 sitron

rive sitronskall

4 ss olivenolje

pepar

salt

 

Framgangsmåte

Forvarm omnen til 180 grader. Set makaronien til koking. Medan smeltar du smør og tilset kveitemjøl som du rører dette til ei jamn røre, kan du spe på med mjølk medan du rører til konsistensen har blitt krema. Bland inn sennep, muskat, ost, salt og pepar.

Kok opp ein kjele med vatn og litt salt. Set til side, legg i fisken, og la den trekke i 10 minutt.

Ta fisken ut av vatnet, og la alt vatnet tørke av. Steik baconbitar i ei steikepanne med litt olje. Legg deretter bitane i ein bolle. Steik finskåret fennikel og grønkål lett i litt olje og kvitlauk i ca. 1-2 minutt.

Bland makaronien med sausen, og vend inn torskebitar, grøntblandinga og bacon. Topp med griljermel/panko, og bak den i omnen i ca. 20 minutt.

I mellomtida lagar du pesto. Bland alle ingrediensane i ein bolle, og mos dem med stavmiksaren.

Smak til med salt og pepar. Server Mac & Fish med godt brød og pesto.

 

Gumle - wrap er raskt og god helgemat!

Panko er ei tradisjonell japansk panering laga av brød utan skorpe som gir eit sprøtt og luftig resultat. Alle kvite fiskar kan panerast slik og både torsk, sei og hyse er gode val.

Det er mange gode grunnar til å elske pankopanert fisk; den er crispy og sprøtt, laga av reine fiskefiletar, produsert i Norge og har lavt feittinnhald sidan dei steikast i steikomnen, og ein ekstra bonus er at dette tek berre 18 minutt ved 200 grader medan du lagar tilbehøyret.

Kva i allverden er gumle-wrap? Jau, det er rett og slett pankopansert pakka inn i tortillalefser saman med salat og vanleg tex-mex tilbehøyr, så på 1-2-3 har ein laga ein gumle-wrap! Japanarane sitt svar på panering som gir eit sprøtt resultat som elska av små, unge, vaksne, eldre, ja absolutt alle!

 

WRAP: Gumle - wrap er rask og god helgemat. Foto: Norges Sjømatråd, Marianne Aaronsen.

Ingrediensar

pankopanert fisk

tortillalefser/wraps

valfri salat

paprika i strimlar

avokado i bitar

salsa

lime

rømmedressing

bladpersille

 

Framgangsmåte

Steg 1 Førebuingar

Steik fisken i omnen på 200 grader i ca. 18 minutt, medan du ventar kutter du opp grønsakene. Legg grønsakene på wrappen, tilsett avokado, salsa og limesaft.

Steg 2 Snart ferdig

Legg den ferdigsteikte fisken på wrappen og ha på dressing. Her har vi nytta ei enkel og god rømmedressing. Dryss på salt, pepar og bladpersille.

Steg 3 Laks kan også brukes

Steik då laksen i ei steikepanne med nøytral olje i ca. 3 minutt på middels varme. Snu laksen og steik den i 1 minutt på den andre sida. La den kvile i minimum 2 minutt. Laksen kan også bakast i steikeomnen på 200 grader i 6-8 minutt.

Steg 4 Same framgangsmåte

Framgangsmåten er den same om du nyttar deg av laks i staden for pankopanert fisk, den vil falle i smak uansett kva du vel!

 

Møt våren med vietnamesiske vårrullar med peanøttsaus

Vi lengtar etter våren, men den eine snøbya etter den andre kjem som store mørke skjold innover fjorden, men det er no kanskje dette som er våren her i Noreg. Vèrskifta kjem og går fort i april, frå blomstande krokus og blenkjande vårsola i bakkane til uventa erlerider som gjer det kvitt på bakken og at snøskuffa må hentast fram igjen.

No veit ikkje eg om det hjelp å ete vårrullar medan vi slit oss gjennom alle «ridene» og ventar på våren, men denne veka vil eg presentere ferske vårrullar eller sommarrullar som ein også kan seie. Desse vårrullane har sitt opphav fra Vietnam og smaker friskare fordi dei ikkje er frityrsteikte, men dei beheld likevel sprøheita av ferske urter og grønsaker.

Helgas vårrullar med ein spanande kombinasjon av reker, friske grønsaker og søtsyrleg peanøttsaus. Vårrullane kan sjølvsagt fyllast etter smak og behag, og dyppast gjerne i ein saus med litt sting, som hot sursøt chilisaus. Vietnamesiske vårrullar vert fort ein ny favoritt til helgekosen!

VÅRRULL: Vietnamesiske vårrullar med peanøttsaus. Foto: Marianne Aaronsen, Norges Sjømatråd.

Ingrediensar til 4 porsjonar

300 g reker, utan skal

½ agurk

1 mango

1 raud paprika

1 gulrot

1 avokado

1 bunt frisk koriander

1 boks rispapir

Peanøttsaus

3 cm frisk ingefær

1 fedd kvitlauk

1 ts raud chili

140 grovt peanøttsmør

4 ss vatn

3 ss hoisinsaus

3 ss limesaft

2 ss soyasaus

1 ss sukker

1 ts sesamolje

2 ss peanøtter

Framgangsmåte

Skrell agurk, fjern kjernen og skjer i strimler. Skjer mango, paprika, gulrot og avokado i tynne strimlar. Skyl koriander og legg på tørkepapir så den får tørke. Legg eit ark rispapir i vatn i ca. 10 sekund og la det renne litt av seg. Ha i litt reker, grønsaker og koriander, brett inn sidene og rull den stramt saman. Gjenta til det er tomt for ingrediensar. 

Peanøttsaus

Riv ingefær, og finhakk kvitlauk og chili. Rør saman alle ingrediensane til sausen bortsett fra dei heile peanøttene. Grovhakk peanøttene og dryss over peanøttsausen ved servering.

Server vårrullar med peanøttsaus, sursøt saus og gjerne med ekstra chili oppi ved sidan av.

 

 

 

God påske med omnsbakt bacalao med bacon!

Klippfisk er kjent for sin milde og delikate smak og det vart laga av både hyse, lange og sei, men den beste klippfisken er laga av torsk. Tenk at heilt fram til 1960 talet forgjekk tørkinga på klipper eller svaberg, derav namnet klippfisk. I dag forgår produksjonen inne og Ålesund er landets suverene klippfiskhovudstad som står for omlag 90 prosent av eksporten frå Norge.

Klippfisk er ein påsketradisjon spesielt for katolske land som Spania, Portugal og Latin Amerika. Desse landa elskar den norske klippfisk og held på tradisjonane med klippfisk til påske. I middelalderen hadde ein fastedagar med forbod mot kjøteting, medan det var lov å ete «kald» mat. Fisken kjem får vatnet, blei den betrakta som kald og derfor akseptert.

I Norge er klippfisk og bacalao praktisk påskemat, fordi den er veg lite og treng ikkje kjølast. For eksempel vil ein torsk på 10 kilo vere om lag 3 kilo klippfisk, og den må sjølvsagt vatnast ut før ein lagar den til påskemiddag. Bacalao er perfekt å lage til festmat og lagar du ein stor porsjon har ein middag til to dagar. Omnsbakt bacalao med bacon er full av gode delikate smakar. God påske!

KLIPPFISK: God påske med omnsbakt bacalao med bacon! Foto: Bent Raanes og Sarah Cameron Sørensen, Norges Sjømatråd.

Ingrediensar til 4 porsjonar

800 g utvatna og renska klippfisk

8 potet

2 fedd kvitlauk

2  gul lauk

2 hermetiske paprika

10 cherrytomat

100 g baconskive

2 dl olivenolje

40 g svart oliven

grovmala pepar

Server med:

Godt brød

Framgangsmåte

Sett steikeomnen på 200 °C. Skjer klippfisk i serveringsstykke. Skrell potet, skjer dei i skiver og kok dei møre i usalta vatn. Finhakk kvitlauk, skjer lauk i skive, paprika i bitar og del cherrytomatane i to. Del baconskivene i fire betar. Varm opp olivenolje og kvitlauk i ein liten kasserolle, og slå halvparten av kvitlauksoljen i ei eldfast form slik at den dekker botnen. Legg klippfisk, potet, lauk, paprika, cherrytomat, bacon og oliven lagvis i forma. Kvern litt pepar mellom kvart lag. Slå over resten av kvitlauksoljen og steik i steikeomnen i ca. 30 minutt. 

Server bacalaoen med godt brød ved sidan av.

 

Toast Skagen, ein svensk favoritt!

Skagenrøre er ein herleg svensk klassikar med reker i krema dressing med mykje dill, og Toast Skagen er ein av dei mest populære forrettane i Sverige. Namnet har rett nok sitt opphav frå danske Skagen, men det var den svenske kokken Tor Wretman som lansert oppskrifta på 1950 talet.

Skagenrøre kan brukast til mykje meir enn forrett på rista kvitt brød. Den er også god som fyll i bakt potet, på kaldtbordet eller berre som ekstra godt pålegg. Skagenrøre er også nydeleg kosemat om du set ei skål på bordet og server med gode knekkebrødbitar til for å dyppe i røra.

Visste du forresten at Sverige er Norges viktigaste eksportland for reker? I 2019 vart det eksportert 3347 tonn reker til Sverige , til ein verdi av 325, 8 millionar kroner. Norges Sjømatråd rapporterer også at det er fryste, pilla reker som er svenskene sin største favoritt.

Skagenrøra kan ein gjere om til eit skikkeleg luksusmåltid. Tilsett kokt reinska sjøkreps kutta i små bitar og dander til slutt med ei skei sikrogn eller løjrom på toppen - dette er mat til fine gjestar!

REKER: Smakleg forrett med Toast Skagen, ein svensk favoritt! Foto: Tom Haga, Norges Sjømatråd.

 

Ingrediensar til 4 porsjonar

400 g reker utan skal

1 ss frisk dill

3 ss majones

3 ss crème fraîche

½ ts salt

¼ ts pepar

1 sitron

½ raudlauk

4 skiver rista loff

Framgangsmåte

Pill rekene. Dersom du brukar reker i lake eller fryste reker, så husk å la veska eller vatnet renne av slik at dei blir så tørre som mogleg. Kutt opp rekene og legg dei i ei skål. Du kan eventuelt spare 2-3 reker som kan brukast til å pynte røra med. Finhakk dill og skjer raudlauken i fine skiver. Bland det deretter saman med rekene. Ha i majones og crème fraîche. Bland det saman i ei røre. Smak til skagenrøra med salt, pepar og safta av ein sitron. Tilsett eventuelt litt rom om du ønsker.

Skagenrøra er no serveringsklar, men den kan også settast tildekt i kjøleskapet for seinare servering. Anrett rekesalaten på rista toast og pynt med dill, sitron og reddikskiver.

 

Nyt vinterens beste skrei med asiatiske smakar

Skrei er vinterens mest fantastiske råvare frå havet, den er kritkvit i fiskekjøtet og flakar seg lett etter varmebehandling. Skrei treng ein ikkje gjere så mykje med, og ein av dei beste metodane for varmebehandling er å omnsbake den. Ved omnsbaking beheld ein mest mogleg av smaken i fisken.

Med rett tillaging og enkelt tilbehøyr kjem ein langt med sesongens skrei. Sørg for at alt tilbehøyret er klart slik som saus, ris og raudkålsalaten, og medan gjestane sit til bords startar ein varmebehandlinga som tek ca. 8-12 minutt. Fisken er aller best når den vert servert glovarm.

Hoisinsaus som er ein kinesisk dippsaus og spiracha som er thailandsk spicy chilisaus passar utmerka til sjømat. Desse asiatiske smakane i tilbehøyret til skrei gjer slik at retten vert ei skikkeleg digg asiatisk smaksoppleving!

 

SKREI: Nyt vinterens beste skrei med asiatiske smakar. Foto: Dreyer- Hensley, Norges Sjømatråd.

Ingrediensar til 4 porsjonar

 

800 g skreifilet, utan skinn og bein

Saus

4 ss hoisinsaus

1 ss limesaft

1 ss fersk, riven ingefær

2 fedd finhakka kvitlauk

½  potte frisk koriander

1 ss rista sesamfrø

1 ts flaksalt

 

Raudkålsalat

400 g raudkål

1 søt paprika

1 raudlauk

3 ss limesaft

2 ss fiskesaus (fishsauce)

2 ss sukker

5 ss soyasaus

1 ss sriracha

½ potte frisk koriander

 

Ris

2 dl jasminris

4 dl vatn

1 ts salt

2 ss olivenolje

2 skiver lime

 

Garnityr

Peanøter eller cashewnøter

Framgangsmåte

Skreien

Set på omnen på 220 grader med over- og undervarme. Legg porsjonsstykke av skrei på eit eldfast fat. Tørk av skreien med kjøkenpapir. Bland saman alle ingrediensane til sausen og legg 1-2 ss saus på kvart stykke. Set fatet på nest øvste rille i forvarma omn på 220 grader i 8-12 minutt, avhengig av tjukkelsen på stykka. Skreien er klar når den starar å flake seg når ein trykker på den.

Sprø raudkålsalat

Snitt strimlar av raudkål, raudlauk og paprika så fint du klarer og legg i ein bolle. Bland ingrediensane til sausen og slå over. Kna grønsakene og sausen saman i 1 minutt og la det stå minst 10 minutt før servering. Raudkålsalaten kan lages dagen før og oppbevarast i kjøleskap.

Luftig Jasminris

Skyl risen 2 minutt i kaldt vatn. Ha ris, vatn, salt og limeskivene i en kjele og kok opp under sporadisk omrøring, då er det mindre sjanse for at den setter seg fast i botnen. Legg på eit lok når risen er kokt opp å skru ned varmen til lavt nivå. La risen trekke under lok i 15 minutt, utan å røre i den. Ta kjelen av plata, løft av loket, plukk ut limeskivene som kastast, og la risen dampe i 5 minutt til før du tilset olivenolje og løftar risen forsiktig i kjelen med ein slikkepott.

Tips: 

Dersom du rører i risen under sjølve kokinga eller for raskt etter koking blir det ein stor klebrig ball framfor luftig ris. Dryss hakka peanøtter eller cashewnøter over retten heilt til slutt.

 

One pot skrei – alt i ei gryte!

Skreien er her! Skrei er torsk frå den nordaust- artistiske stammen som veks opp i Barentshavet, i januar startar vandringa til Norskekysten for å gyte. Frå januar til april fangast mange tonn av denne fantastiske fisken og det er berre i desse månadane du kan få tak i unik skrei. Skrei kjem av dei norrøne ordet «skrida» som betyr å vandre.

Fiskekjøtet er kritkvit og flakar seg ved lett varmebehandling. Fersk fisken skal lukte fisk, ikkje vondt og kvalitetsmerka skrei skal halde god kvalitet ved rett oppbevaring i heile 12 dagar. Det største synda ein kan gjere ved tillaging er å koke og steike fisken for lenge, nokre minutt er nok varmebehandling.

One pot skrei er en lettvint, rask og nydeleg middag. Du kan nyte denne sesongråvara med alle ingrediensane oppi i ei gryte, dette er smart fordi ein sparer oppvask. Fersk nytrekt skrei smeltar på tunga og torskemåltidet gjer kanskje at du treng ein middagslur etterpå? Ha ei god helg!

                 Skrei: One pot skrei – alt i ei gryte! Foto: Studio Dreyer - Hensley, Norges Sjømatråd.

Ingrediensar til 4 porsjonar

800 g skreifilet

½ dl olivenolje

1 gul lauk

250 g potet

250 g sellerirot

2 fedd kvitlauk

20 stk cherrytomat

1 ts flaksalt

1 grønt eple

1 dl eplejuice

1 bunt frisk basilikum

salt og pepar

 

Framgangsmåte

Krydre skreien med salt og grov nykvernet svart pepar. Skjer lauk, potet og sellerirot i ca. 1x1 cm bitar. Varm ei gryte med oljen og steik terningane av lauk, potet og til dei startar å bli lysebrune og mjuke, omtrent 7 minutt. Tilsett hakket kvitlauk, epleterningar, småtomatar delt i to og salt. Slå deretter over eplejuicen og la det koke godt i 5 minutt. Legg skreien på toppen. Sett på lok og la det småputre i 8-10 minutt, eller til fisken er ferdig. Det veit du når den flakar seg når du trykke lett på fisken. Dryss over frisk basilikum og god olivenolje.

Tips: Server gjerne brød og godt smør til.