Påskestemning med egg, avokado og røykt laks

Norske påsketradisjonar er mange og dei kan handle om den kyrkjelege påskebodskapen, men også appelsinar, egg, lam, skitur, påskeharen eller påskekrim. Men kvifor er et vi egg, kvifor er påskefargen gul, og legg påskeharen verkeleg egg?

I dag har vi hønsehus med tilleggsbelysning, men tidlegare la ikkje hønene egg i den mørke årstida. Først når dagane blei lengre og sola dukka fram igjen etter vinterdvalen, vakna høna og sette i gang med  å verpe igjen. Dette var ofte samanfallande med påskehøgtida, og påska blei derfor også ein «eggefest». 

Egg har stor symbolverdi som nytt liv, men også symbol på oppstandelsen. Det er mange tradisjonar som er knytt til egg, for vi både et og pyntar med malte egg og gir påskeegg som gåve. Høgtidene fekk faste fargar etter krigen, jula blei raud, advent lilla og påska gul. Det er nærliggande å tenke at vi finn gult i mykje om våren som sola, egg, kyllingar og appelsinar.

Påskeharen er originalt ein tysk tradisjon frå 1700-talet, men denne skikken kom til Norge først på 1990-talet. Før trudde ein at haren formeira seg ved å legge egg, no veit vi betre men dette er altså årsaka til eggejakt etter påskeharen!

Påska er tid for familie, samvær og å dele gode måltid ilag som god påskefrukost, litt ekstra godt i turmatpakken og gode påskemiddagar. Ha ei god påske!

RØYKT LAKS: Påskestemning med egg, avokado og røykt laks. Foto: Studio Dreyer+Hensley, Norges sjømatråd.

Ingrediensar (4 porsjonar)

200 g røkt laks

4 grovbrødskiver

2 avokado

2 kokte egg

100g kremost, naturell

crispisalat

1/2 sitron - zest og saft

2 ss frisk grasløk

salt og pepar

Framgangsmåte

Rør saman kremost, sitronzest og-saft og finhakka grasløk. Smak til med salt og pepar.

Del avokado i skive, og egga i båtar. Smør kremen på landbrødet. Dandér med crispisalat, avokadoskive, røyka laks, og eggebåtar, og topp gjerne med ei sitronskive og grasløk.

Tapas klassikaren Gambas al pil pil

Spansk Gamas al pil pil eller Gamas con ajo må vere ein av dei enklaste og mest appetittvekkande rekeoppskriftene som finnast. Smaksbomba er klar på nokre minutt og tapasretten kan nytast som lunsjrett, forrett eller hovudrett.

Styrkegraden er det ikkje noko problem å endre, retten blir meir «hot» med litt ekstra chili og kvitløk. Ekstra «hot» spansk mat er godt her i kalde nord.

Pil Pil er oljen som er laga av extra virgin olivenolje, kvitløk, paprika og chili. Rekene serverast vanligvis i denne rykande varme og smakfulle oljen. Server med skikkelig godt brød til, slik at alle gjestene får med seg den gode oljen!

            REKER: Tapas klassikaren Gamas al pil pil. Foto: Aina Hole, Norges sjømatråd.

Ingrediensar (4 porsjonar)

250 g reker utan skal

4 ss olje

12 fedd kvitløk

2 raude chili

2 ts tørka chiliflak

2 ss smør

1 sitron

salt

frisk persille

 

Framgangsmåte

Varm olje i ei panne. Fres tørka chilifrø i 2 minutt på høg varme, slik at chilien gir skikkeleg smak til oljen. Skru ned varmen og tilsett finhakka kvitløksfedd og steik i 1 minutt. Pass på at kvitløken ikkje blir brent. Legg i reker utan skal og steik dei raskt på begge sider. Skvis over litt sitronsaft og ha smøret i steikepanna. Når smøret har smelta, strør du over finhakka persille, og retten er klar for servering.

Serverast med godt brød.

Populære dumplings med klippfisk og kamskjell

Dumplings er populært som aldri før, og du kan lage dei sjølv med ulikt fyll inni. Dumpling er rett og slett ein deig basert på kveitemjøl, rismjøl, bokkveite eller poteter som kan fyllast med kjøt, fisk, ost, grønsaker, frukt eller søtsaker. På norsk kan det omsetjast til mjølbolle.

Du kan kjøpe ferdig dumplingdeig på asiabutikkar og då heiter det wotondeig  eller gyoza-ark (japansk variant) og du finn dei gjerne i frysedisken. Når du skal forme dumplings, kan du bruke ei rund utstikkarform. Sitt ut og full halve sida med ønska fyll og deretter brettar ein saman med 5-6 folder til ein halvmåne.

I dag får ein kjøpt stilige og ikkje så dyre bambusdampkoker eller «bamboo steamer», som du kan plassere oppå ein gryte med kokande vatn for å dampe dumplingsane. Dumplings fylt med kamskjel og klippfisk er både ei smaksbombe og ein spennande rett å overraske gode venner rundt middagsbordet!

DUMPLING: Populære dumplings med klippfisk og kamskjel. Foto: Eirik Nilssen, Norges sjømatråd.

Ingrediensar (4 porsjonar)

150 g frosne kamskjel

150 g klippfisk, utvatna og reinska

1 pk dumpling/gyoza skin

1 raud chili

½ nykål

1 frisk ingefær

1 bunt vårløk

1 lime

1 potte frisk koriander

 

Saus

1 dl soyasaus

1 ss sesamolje

1 ss limesaft

sesamfrø  

 

Framgangsmåte

Start med å lage sjølve farsen og fyllet til dumplingane. Mos frosne kamskjel i ein foodprossesor. Tilsett finkuttet utvatna klippfisk. Finsnitt raud chili, kål, ingefær og vårløk, ha det i farsen og smak til med litt salt og kverna pepar. Lag gjerne ei «prøvekake» i ei steikepanne og smak til med meir krydder og grønsaker etter ønske. Fyll så i ferdige utstikka dumpingsdeig. Brett dei etter ønsket form (for eksempel halvmåne) før dei «steamast» (dampast) i ei bambuskorg eller i dampomn i 5 minutt.

Server med finsnitta vårløk, koriander og rista sesamfrø. Bland saman soyasaus, sesamolje og limesaft. Dypp dumplingane i eller slå over saus rett før servering.

 

 

Fiskeburger med råkostsalat er ein sikker vinnar!

 

Alle elskar fiskekaker! Det var kanskje ein dryg påstand, men det er i alle fall ein rett som svært mange likar. Det som er heilt sikkert er at fiskeburger er superenkelt og raskt å lage, og at det er ein svært populært rett hos barn.

Ein saftig og god fiskeburger kan brukast til alt. Det kan vere ein rask middag, lunsj, variasjon til turmat, på grillen eller rett og slett ein godbit i matboksa på skule og jobb.

Helgas fiskeburger er toppa med ei smakfull sylta råkostblanding og spenstig chilimajones. Om du vil ha enda meir eksplosjon av smakar av både syrleg, salt og søtt, så prøv den mørke og litt tjuktflytande kinesiske hoisinsausen som dressing heilt på toppen. Yummi!

FISKEBURGER: Fiskeburger med råkostsalat er ein sikker vinnar! Foto: Studio Dreyer+Hensley, Norges sjømatråd.

Ingrediensar (4 porsjonar)

4 stk fiskeburger

4 stk burgerbrød

hjertesalat

chilimajones

hoisinsaus

Sylta råkostblanding

1 stor gulrot

80 g hodekål

2 store vårløk

2 dl riseddik

2 ss brunt sukker

2 ss soyasaus

1 ss sesamolje

 

Framgangsmåte

Bland saman eddik, sukker, soyasaus og sesamolje. Kutt grønsakene i tynne strimlar og bland dei inn i syltelaken. La dei stå og trekke litt. Varm fiskeburgerne på grillen, i steikepanna eller i steikeomnen. Rist burgerbrøda lett på grillen, eller i ei tørr panne. Smør chilimajones på botn og hatt, og monter burger med salatblad, burger og sylta grønsaker.

Serveringstips:

Det smaker ekstra godt med litt hoisinsaus som dressing

Romantisk middag med Valentine skrei

Alle hjerters dag eller Valentines day er den 14.februar og feirast ofte med merksemd som gåve, kort, blomster eller konfekt til den utvalde.

Feiringa kjem i likskap med andre tradisjonar frå USA, og i 2010 sa faktisk kvar tredje person i Norge at dei ville gi eller sende ei merksemd til ein kjæraste eller ven på denne dagen. I 2015 sa midlertidig 73 prosent av den norske befolkninga at dei ikkje syns at dagen var ein viktig merkedag og at det er flest unge som er opptekne av dagen.

Oppskrifta med fersk skreiloin med frisk graskarpuré, soyasjysaus og råsteikte ingefærgrønsaker er ein rein hyllest til kjærleiksfisken skrei. Dersom ein vil feire dagen passar denne retten perfekt som romantisk middag for to. Happy Valentines Day!

SKREI: Romantisk middag med Valentine skrei. Foto: Studio Dreyer - Hensley, Norges sjømatråd.

Ingrediensar (2 porsjonar)

400 g skreiloins

1 ts flaksalt

50 g klara smør

 

Graskarpuré

300 g graskar

1 sitrongras

3 fedd kvitløk

2 cm raud chili

10 g frisk ingefær

1 l vatn

50 g smør

salt

limesaft

 

Grønsaker

5 ss olivenolje

10 stk shitakesopp

4 vårløk

6 brokkolini

1 ss fersk riven ingefær

1 fedd kvitløk

 

Soyasjysaus

2 ½ dl oksekraft

1 cm raud chili

3 ss soyasaus

2 ts brunt sukker

limesaft

1 ts smør

 

Framgangsmåte

Graskarpure med ingefær

Del sitrongraset i to på langs slik at den heng saman i rota, skrell kvitløk og ingefær. Ha dette ei gryte saman med graskarbitar utan skall og chili. Dekk med ein liter vatn. Kok under lok i 30 minutt, til graskaret er heilt mørt. Slå av kokevatnet i ein bolle, noko av kokekrafta skal tilsettast under miksinga. Plukk ut sitrongraset, chili og ingefærbitane og kast dei.

Miks saman graskaret og kvitløken med stavmiksar. Tilsett noko av kokekrafta under miksinga slik at ein får ein fin og silkemjuk purè. Rør inn smøret når pureen varmast opp til servering, smak til med limesaft og salt. Denne pureen treng ikkje pepar. Om ein vil kan denne purèen kan lages eit par dagar i før servering.

Soyasjysaus

Kutt chilien i tynne skiver. Ha alle ingrediensane utanom smøret i ein liten kjele og kok dette til cirka 50 % av væsken er fordampa og sausen startar å bli fyldig og blank. Det tek ca. 5 min. Rør inn smøret og server.

Skreiloins

Del ryggstykket på langs og dryss over saltet. Varm ei steikepanne til den er god og varm. Ha i klara smør*  og legg skreien med snittsida ned i smøret. La skreien steike 5-7 minutt berre på denne eine sida utan å snu den. Følg gjerne med på steikeskorpa undervegs, den skal bli gylden og litt sprø. Når skreien har fått sprø skorpe er den sannsynlegvis ferdig steikt.

Sjekk om den flakar seg og gir litt etter når du klemmer forsiktig på den. 

Råsteikte ingefærgrønnsaker

Råsteik alle grønsakene på høg varme i olivenolje. Dryss over salt og finhakka kvitløk og ingefær mot slutten av steikinga. Liker du koriander er det også godt saman. Legg ein stor skei purè på ein varm tallerken og drag purèen litt utover med skeia slik at det blir plass til å legge dei råsteikte grønsakene og skreifileten fint oppå.

*Klara smør er perfekt til steiking av skrei. Ein får ein rein gylden og sprø steikeskorpe utan brune svidde prikkar. Smelt smør og slå av det klare gule feittet på toppen fra veska som ligg igjen i botnen. I dette feittet kan ein steike på høg varme utan at skreien smaker eller ser svidd ut.

 

Panert torsk med ovnsbakte poteter

Panert fisk er aldeles nydeleg. Panering er å dekke fisk med strøkavring eller tørre brødsmular. Når fisken blir steikt dannar paneringa ei knasande sprø skorpe som held fiskestykka saftige og gode inni.

Barn likar ofte panert fisk og det kan vere motiverande å få vere med på å lage fiskemiddag med panering. Metoden eg brukar når eg held fiskesprellkurs der barn får delta i matlaginga, kallar vi paneringsprosessen for «fiske-fabrikk».

På «fiskefabrikken» har vi tre skåler på kjøkkenbenken. Første vender vi fisken først i skåla med kveitemjøl, salt og pepar, deretter i skål nummer to med samanvispa egg og til slutt i skål nummer tre med strøkavring. Nysteikt panert fisk med spør skorpe, ovnsbakte poteter og salat blir fort ein favoritt for både barn og vaksne!

TORSK: Panert torsk med ovnsbakte poteter. Foto: Studio Dreyer+Hensley, Norges sjømatråd.

Ingrediensar (4 porsj)

600 g torskefilet, utan skinn og bein

1 dl kveitemjøl

4 egg

1 dl griljermjøl

1 ts salt 

Server med

salat

tomatsalsa

½ ts pepar

Framgangsmåte

Sett steikeovnen på 225 °C. Skjer torsken i bitar på ca. 5x3 cm. Bland kveitemjøl, salt og pepar i ei vid skål. Pisk saman egg i ei anna vid skål. Ha griljermjølet i ei tredje vid skål. Vend torsken først i mjølblandinga, deretter i egg og til slutt i griljermjølet. Steik torsken i flytande margarin på varm steikepanne i ca. 4 minutt på kvar side.

Ovnsstekte poteter

Vask potetene med skalet på og skjer i båtar. Snu potetbåtane i ei blanding av olivenolje, timian, finhakka kvitløk, salt og pepar, og legg i ei eldfast form eller langpanne. Steik potetene i steikeomnen i ca. 30 minutt, eller til dei er gyldenbrune og gjennomsteikte. Snu på potetene eit par gonger under steikinga.

Server panert torsk med ovnsstekte poteter, salat og tomatsalsa.

Om du vil fritere fisken:

Varm olje i ein stål- eller jernkjele. Oljen skal holde 180 °C ved fritering. Den er passe varm når ein brødterning blir brun på 1 minutt. Friter fisken gylden i den varme oljen i 3-5 minutt. Husk å ikkje steike for mykje fisk av gongen, då blir oljen nedkjølt.

Steikt sei med lun vintersalat

Nyåret har starta med ekstremvær, men i ly av enorme mengder med regn og sterke stormar, skal middagen likevel på bordet. Det er godt og trygt å sitte inne med god mat på bordet, medan det trommar på vindauga og ular rundt hushjørna. Kanskje ein kan drøyme seg til varmare strøk?

Bulgur stammar frå Midtausten og er førkokt, tørka og knust durumkveite. Det som er spesielt med bulgur er at den er meir næringsrikt enn couscous, fordi ein større del av kornet teke med. Bulgur liknar altså på couscous og kan brukast som eit alternativ til pasta, ris eller poteter.

Bulgur er også kjempegodt å blande i salatar, og i helgas rett er bulgur blanda inni vintersalaten. Ein kan godt seie at helgas rett er inspirert av varme og eksotiske Midtausten med lun bulgur, saftig appelsin og friskt granateple som smakar nesten om søte rips! Dette er god vintermat!

            SEI: Steikt sei med lun vintersalat. Foto: Marianne Aaronsen, Norges sjømatråd.

Ingrediensar

800 g seifilet, utan skinn og bein

Vintersalat

1 ½ dl bulgur

3 gulrot

3 appelsin

1 raudløk

25 g mandlar

150 g fetaost

½ ts salt

pepar

1 sitron

½ granateple

frisk mynte

Framgangsmåte

Steik serveringsstykke av sei i ei varm steikepanne med litt flytande margarin. Kok bulgur etter avvisinga på pakken. Skrell gulrøter og kutt i terningar, skrell appelsin og skjer i tynne skiver. Hakk opp mandlar, raudløk og urter. Bland alt saman med bulguren og ha over i ein serveringsbolle. Smak til med sitron og bland inn granateplekjerne. Krydre med salt og pepar.

Tips: Bland gjerne inn ein neve finhakka frisk mynte.

Denne oppskriften er utvikla av Fiskesprell og kvalitetssikra av Helsedirektoratet.